İçeriğe geç
Teknik Bakış

Toprak altı damla sulama: görünmeyen sistemin tasarım kuralları

Toprak altı damla (damlama) sulama sisteminde boru çoğu uygulamada 25–45 cm derinliğe gömülür. Ürüne göre derinlik, boru aralığı ve tasarım kuralları.

AGIMEX Mühendislik EkibiYayın tarihi:

Toprak altı damla sulamada damla sulama borusu çoğu uygulamada 25–45 cm derinliğe gömülür: tarla bitkilerinde genellikle 25–40 cm, meyve bahçelerinde 20–40 cm, sebzelerde yaklaşık 25 cm. Doğru derinlik etkili kök bölgesine, toprak işleme derinliğine, diğer üretim alışkanlıklarına ve toprak bünyesine göre her arazi için özel olarak belirlenir. Su doğrudan kök bölgesine verilir; yüzey kuru kalır.

Yüzey sisteminin gömülmüş hâli değildir

Toprak altı damla sulama, yüzeydeki damla sulama borusunu yalnızca toprağın altına almak değildir. Yüzeydeki bir hatta su damlatıcıdan çıktıktan sonra görünür biçimde dağılır; operatör tıkanan bir damlatıcıyı fark eder. Toprak altında damlatıcının çıkışı toprakla çevrilidir. Islanma biçimini toprağın suyu taşıma davranışı belirler. Hat görünmediği için bir aksaklık ancak bitkideki belirtiyle ya da zon debisindeki sapmayla anlaşılır. Bu fark, tasarımın girdilerini de kabul ölçütlerini de değiştirir.

Derinlik, aralık ve debi birlikte çözülür

Dört değişken birbirine bağlıdır: damla sulama borusunun gömme derinliği, damla sulama boruları arasındaki mesafe, damlatıcı debisi ve damlatıcı aralığı. Derinlik kök bölgesine göre belirlenir; suyun toprakta kılcallıkla yukarı çıkabildiği mesafe bu derinliği sınırlar. Suyun yana yayılımı sınırlıysa hatlar arası mesafe daraltılır. Mesafe daraldıkça hat sayısı, hat sayısı arttıkça toplam debi yükselir. Debi yükseldikçe hidrolik hesap ve zon büyüklüğü değişir. Bu dördü tek tek değil, tek bir hesapta çözülür.

Toprak altı damla sulamada ürün grubuna göre gömme derinliği ve boru aralığı
Ürün grubuGömme derinliğiBoru aralığıKaynak
Tarla bitkileri (mısır, ayçiçeği, yonca)Çoğunlukla 25–35 cm; mısırda 35–40 cm70–100 cm (mısır 70 cm, yonca 80 cm'ye kadar)Netafim Türkiye
Çok yıllık sistemler (genel)30–46 cm; kumlu toprakta daha sığÜrüne göreNetafim ABD; Kansas Eyalet Üniversitesi
YoncaKumlu toprakta en fazla 30 cm, kumlu tında en fazla 40 cm70–100 cmNetafim yonca rehberi
Meyve bahçesi20–40 cm (Kaliforniya'da en yaygını 30–36 cm)Sıra düzenine göreNetafim Türkiye; UC ANR
SebzeOrtalama 25 cm (genel aralık 15–60 cm)Ürüne göreTAGEM Alata
Pamuk, susam (Türkiye denemeleri)40 cm–Dicle Üniversitesi; OMÜ

Kök girişi, emilimi önleyen damlatıcılar ve vantuzlar

Toprak altı sistemin üç konusu tasarım aşamasında çözülür. Kök girişine karşı kök bariyerli damlatıcı seçilir, izin verilen yerlerde kimyasal koruma uygulanır ve sulama sıklığı buna göre planlanır. Sistem durduğunda hat içinde oluşan negatif basınç toprağı damlatıcıya çekebilir; bunu sistem kapandığında toprağın emilmesini önleyen damlatıcılar önler; hat sonlarına ve yüksek noktalara ayrıca vakum kırıcı vantuzlar yerleştirilir. Hattın dolum ve boşalma davranışı hava tahliye ve hava-vakum vantuzlarıyla yönetilir. Yerleşim kot analizinden çıkarılır, standart bir aralıktan değil.

Ters yıkama ve hat sonu tahliyesi

Yıkama, toprak altı sistemde sonradan eklenen bir işlem değildir. Hat sonu tahliye vanalarının konumu, yıkama hattının erişilebilirliği ve yıkama sırasında gereken debi tasarımda belirlenir; bu ihtiyaç sulama merkezinin boyutlandırmasına geri döner. Filtrasyon tarafında ters yıkama sıklığı, kaynağın taşıdığı tıkanma etkenlerine göre değişir. Yıkamanın ne zaman yeterli sayılacağı bir ölçütle tanımlanır. Ölçütü olmayan bir yıkama rutini zamanla uygulanmayan bir rutine dönüşür.

Kabul ölçütleri ve izleme

Görünmeyen bir sistemde “çalışıyor” ifadesinin ölçülebilir bir karşılığı olmalıdır. Devreye alma öncesinde hangi zonda hangi debinin hangi basınçta ölçüleceği ve kabul edilebilir sapma yazılır. İşletme döneminde zon debisindeki sapma birincil göstergedir. AGIMEX bu alanda projelendirme, hidrolik tasarım, şartname ve devreye alma ölçütlerini üstlenir.

Sık sorulan sorular

Toprak altı sulama sistemi nedir?
Toprak altı damla sulama (toprak altı damlama) sisteminde damla sulama boruları kök bölgesine, toprak yüzeyinin altına gömülür; su ve gübre doğrudan köklere verilir. Yüzey kuru kalır, buharlaşma ve yabancı ot azalır, toprak işleme ve makine trafiği sürer. Sistem; gömme derinliği, boru aralığı, kök girişini önleyen damlatıcı, filtrasyon ve hat sonu yıkamasıyla birlikte tasarlanır.
Toprak altı damla sulama borusu kaç cm derine gömülür?
Çoğu uygulamada 25–45 cm. Netafim Türkiye açık tarla bitkileri için çoğunlukla 25–35 cm, meyve bahçeleri için 20–40 cm verir; mısırda 35–40 cm uygulanır. Kumlu topraklarda boru daha sığ ve daha sık döşenir.
Toprak altı damla sulamada borular arası mesafe ne olmalı?
Tarla bitkilerinde genellikle 70–100 cm; mısır ve ayçiçeğinde çoğunlukla 70 cm, yoncada 80 cm'ye kadar. Aralık, suyun topraktaki yana yayılımına göre belirlenir.
Toprak altı damla sulamada kök girişi nasıl önlenir?
Kök girişini önleyen damlatıcılar seçilir, izin verilen yerlerde kimyasal koruma uygulanır ve sulama sıklığı buna göre planlanır. Sistem kapandığında toprağın emilmesini önleyen damlatıcılar ve vakum kırıcı vantuzlar hattı korur.
Toprak altı damla sulama hangi ürünlerde kullanılır?
Mısır, pamuk, ayçiçeği ve yonca gibi tarla ve yem bitkilerinde, meyve bahçelerinde ve bazı sebzelerde kullanılır. Yüzey işlemeye ve makine trafiğine imkân verir, ıslak yüzeyi en aza indirir.

Kaynaklar

Projenizi görüşelimİlgili uzmanlıkTüm yazılar

Teknik Bakış

Uzmanlık alanlarımız

Anahtar Teslim Tarım ve Sulama Projeleri

Yatırımcılar ve üretim işletmeleri için anahtar teslim ve bütünleşik tarım projeleri: AGIMEX anahtar teslim sera, meyve bahçesi, sulama ve tarla sulama projelerini üstlenir; proje geliştirme, tarımsal proje mühendisliği, tedarik, sistem entegrasyonu, montaj, otomasyon, test ve devreye almayı anlaşılan tek bir proje kapsamında bir araya getirir. Anahtar teslim kapsamında tarafların sorumlulukları ve sözleşme modeli (EPC, götürü bedel veya ayrı sözleşmeler) her projede sözleşmede tanımlanır.

Anahtar Teslim Sera Projesi ve Sera Kurulumu

Yatırımcılar ve üreticiler için sera projesi ve anahtar teslim sera: AGIMEX ürün stratejisini yapı, su, bitki besleme, iklim ve işletmeyle birleştiren sera projesini hazırlar; anlaşılan kapsamda sulama, fertigasyon, otomasyon, sistem entegrasyonu, tedarik, montaj, test ve devreye almayı da üstlenir. Sera yapısı, projenin tanımladığı teknik şartnameye göre üretilir.

Veriye Dayalı Tarım

Kurulu veya planlanan altyapısı olan işletmeler, seralar ve tarımsal yatırımlar için: AGIMEX ölçüm mimarisini ve izleme gereksinimlerini tanımlar, işletme verisini mühendislik tasarımına karşı yorumlar, karar desteğini ve performans değerlendirmesini kurar. Mühendislik ve agronomi temelli karar desteği sunar.

Tarım Yatırım Danışmanlığı

Tarımsal fizibilite, teknik fizibilite ve yatırım varsayımlarının teknik değerlendirmesi: üretim sistemlerini, su ve arazi kısıtlarını ve işletme gerçeklerini esas alan tarımsal yatırım ve proje geliştirme danışmanlığı; teknik durum tespiti ve proje hazırlığı desteği dahil.